Przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. 2026 poz. 639) umożliwiają przyznanie zasiłków celowych mieszkańcom, którzy ponieśli straty w wyniku zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej/ekologicznej:
"Art. 40
- Zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego.
- Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej.
- Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi."
W tym miejscu należy jednak podkreślić, że powyższa pomoc może być udzielona jedynie, gdy zachodzą przesłanki udzielania pomocy, określone tą ustawą, tj. w sytuacji, gdy osoby lub rodziny poniosły takie straty w budynkach mieszkalnych, w których na co dzień zamieszkiwały i w związku z tymi stratami znalazły się w szczególnie trudnej sytuacji, w której nie mogą zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych w oparciu o posiadane własne środki zasoby oraz możliwości.
Przy określaniu uprawnienia do zasiłku celowego związanego ze zdarzeniem losowym, klęską żywiołową lub ekologiczną w szczególności brane jest pod uwagę:
- Czy osoba/rodzina ma możliwość funkcjonowania we własnym budynku/lokalu mieszkalnym (czy może stanowić schronienie dla poszkodowanych, czy nie stwarza dodatkowego zagrożenia na skutek uszkodzeń, czy konieczne jest zapewnienie innego schronienia w okresie przejściowym);
- Jakie prace trzeba pilnie wykonać lub jakich zakupów trzeba pilnie dokonać, aby móc zaspokajać niezbędne potrzeby bytowe;
- Czy doszło do naruszenia potrzeb dzieci z poszkodowanych rodzin w zakresie podjęcia i kontynuowania nauki;
- doszło do uniemożliwienia zapewnienie dostępu do opieki medycznej i zakup leków dla poszkodowanych, zwłaszcza tych nieobjętych ubezpieczeniem zdrowotnym.
Należy zaznaczyć, że świadczenia przyznawane w ramach systemu pomocy społecznej służą zaspokojeniu najbardziej elementarnych i podstawowych potrzeb bytowych, bez których osoba czy rodzina nie jest w stanie funkcjonować, a także mają charakter zabezpieczeniowy, nie zaś ubezpieczeniowy.
Zasiłki celowe dla osób lub rodzin poszkodowanych w wyniku zdarzenia losowego lub zdarzenia klęskowego nie są odszkodowaniem za doznane straty.